Hien DangĐược đề bạt lên vị trí quản lý thường là một cột mốc đáng nhớ trong sự nghiệp. Bạn có thêm quyền quyết định, trách nhiệm và cơ hội thể hiện năng lực. Nhưng bên cạnh những thay đổi dễ nhận thấy ấy, còn có những chuyển biến âm thầm hơn: cách đồng nghiệp nhìn nhận bạn, cách mọi người tương tác và cả những điều bạn có thể thoải mái chia sẻ nơi công sở.
TEXT: HD
Khi là nhân viên, bạn có thể thoải mái ngồi ăn trưa với đồng nghiệp, than phiền về một cuộc họp kéo dài, kể chuyện cấp trên khó tính hay chia sẻ những dự định cá nhân. Những câu chuyện ấy không cần cân nhắc quá nhiều, bởi mọi người ở cùng một vị trí và ít có lý do để đề phòng nhau.
Rồi bạn được đề bạt lên vị trí quản lý. Những người từng cùng bạn đi ăn trưa, trao đổi công việc hay trò chuyện ngoài giờ nay trở thành nhân viên dưới quyền. Bạn vẫn làm việc với những con người quen thuộc, nhưng bầu không khí dường như đã khác.
Những câu chuyện trước đây có thể không còn được chia sẻ một cách tự nhiên. Đồng nghiệp bắt đầu cân nhắc nhiều hơn trước khi đưa ra ý kiến, trong khi chính bạn cũng phải điều chỉnh cách ứng xử để phù hợp với vai trò mới. Một câu đùa, lời nhận xét hay quyết định tưởng chừng bình thường đôi khi cũng được nhìn nhận dưới một góc độ khác.
Đặc biệt với những người được đề bạt từ chính đội ngũ cũ, việc chuyển từ đồng nghiệp thành cấp trên không đơn giản chỉ là thay đổi một chức danh. Đó còn là quá trình thiết lập lại những mối quan hệ vốn đã tồn tại trong nhiều năm.
>>> Mời bạn đọc thêm Từ chuyên gia giỏi đến nhà quản lý: Bước chuyển khó nhất trong sự nghiệp
Khi chức danh thay đổi, các mối quan hệ cũng đổi khác
Một trong những thử thách đầu tiên của người mới làm quản lý là học cách làm việc với những người từng là đồng nghiệp ngang hàng. Bạn có thể vẫn thân thiết với họ, nhưng không còn có thể tham gia vào mọi câu chuyện như trước.
Những người từng thoải mái chia sẻ bất đồng với cấp trên nay có thể ngần ngại nói ra suy nghĩ của mình. Họ có thể lo rằng một lời phàn nàn sẽ ảnh hưởng đến đánh giá công việc, cơ hội thăng tiến hoặc cách bạn nhìn nhận họ. Ngay cả những câu chuyện cá nhân cũng có thể được giữ lại, bởi ranh giới giữa tình bạn và quan hệ công việc đã thay đổi.
Ở chiều ngược lại, người vừa được đề bạt cũng phải học cách điều chỉnh hành vi. Bạn không thể tùy tiện chia sẻ mọi thông tin như trước, đặc biệt khi chúng liên quan đến nhân sự, tài chính hay những quyết định nội bộ. Việc đứng về phía một đồng nghiệp trong một bất đồng cũng có thể tạo ra những hệ quả mà trước đây bạn chưa từng phải cân nhắc.
Đôi khi, điều khó khăn không nằm ở việc đưa ra quyết định hay phân công công việc, mà là chấp nhận rằng bạn không thể tiếp tục duy trì mọi mối quan hệ theo cách cũ.
Sự thay đổi này không chỉ là cảm nhận cá nhân. Một nghiên cứu về sự cô đơn tại nơi làm việc do British Red Cross và Campaign to End Loneliness thực hiện tại Anh cho thấy, 32% quản lý cấp cao thường xuyên hoặc luôn cảm thấy cô đơn. Nhóm này cũng có xu hướng cảm thấy đồng nghiệp giống như những người xa lạ nhiều hơn so với các nhóm nhân viên khác. Kết quả khảo sát gợi ra một thực tế đáng chú ý: vị trí càng cao không đồng nghĩa với việc một người càng có nhiều kết nối thực chất tại nơi làm việc. Những cuộc trao đổi liên tục về công việc chưa chắc đã tạo nên cảm giác gần gũi hay tin tưởng.
Có nhiều người xung quanh nhưng không dễ tìm được người để chia sẻ
Không phải người quản lý nào cũng trải qua cảm giác cô lập. Một số người xây dựng được mối quan hệ tốt với đội ngũ, có đồng nghiệp cùng cấp để trao đổi và nhận được sự hỗ trợ từ cấp trên. Tuy nhiên, vai trò quản lý vẫn đặt ra những giới hạn nhất định trong việc chia sẻ.
Bạn không thể tùy tiện kể với nhân viên về những bất đồng trong ban điều hành. Không phải quyết định nào cũng có thể giải thích ngay lập tức. Một số thông tin liên quan đến nhân sự, tài chính hoặc chiến lược kinh doanh buộc phải được giữ kín. Ngay cả khi đang gặp khó khăn, bạn cũng có thể ngần ngại thể hiện sự hoang mang trước những người đang chờ mình đưa ra định hướng.
Theo báo cáo State of the Global Workplace 2026 của Gallup, 22% người lao động trên toàn cầu cho biết họ trải qua cảm giác cô đơn trong phần lớn ngày hôm trước. Tỷ lệ này ở nhóm quản lý là 23%, cao hơn mức 21% của nhóm nhân viên không giữ vị trí quản lý. Dù chênh lệch không lớn, số liệu cho thấy người quản lý cũng không đứng ngoài vấn đề cô đơn tại nơi làm việc. Trên thực tế, họ còn phải đảm nhận vai trò hỗ trợ, kết nối và giải quyết những vấn đề của đội ngũ.
Một người quản lý có thể dành nhiều thời gian lắng nghe nhân viên, giải quyết xung đột, động viên những người đang gặp khó khăn và duy trì tinh thần làm việc chung. Nhưng khi chính họ cần một người để trao đổi, không phải lúc nào cũng dễ dàng tìm được một không gian đủ an toàn.
Điều còn thiếu đôi khi không phải là số lượng các mối quan hệ, mà là một người có thể lắng nghe mà không nhìn bạn qua chức danh. Đó có thể là một người bạn bên ngoài công việc, một đồng nghiệp cùng cấp hoặc một người cố vấn đủ tin cậy để bạn có thể thừa nhận những điều mình chưa biết, những quyết định còn phân vân hay áp lực đang gặp phải.
Giữ khoảng cách hay duy trì sự thân thiết: Đâu là ranh giới của người quản lý?
Một trong những sai lầm người mới làm quản lý dễ mắc phải là cho rằng muốn giữ được sự tôn trọng, họ phải tạo ra khoảng cách với nhân viên. Từ đó, những cuộc trò chuyện ngoài công việc dần bị hạn chế, sự thân thiện được thay bằng thái độ nghiêm túc và mọi tương tác đều xoay quanh nhiệm vụ.
Ở chiều ngược lại, cũng có người cố duy trì sự thân thiết như trước, ngại đưa ra quyết định không được lòng đồng nghiệp hoặc khó xử lý những trường hợp liên quan đến người từng rất gần gũi với mình.
Cả hai cách ứng xử đều có thể khiến vai trò quản lý trở nên khó khăn hơn. Bởi điều đội ngũ cần không phải một người sếp lúc nào cũng nghiêm khắc hay một người bạn luôn chiều lòng mọi người, mà là một người lãnh đạo công bằng, nhất quán và đủ cởi mở để nhân viên có thể nói lên suy nghĩ của mình.
Vì vậy, người quản lý cần chủ động duy trì những cuộc trao đổi không chỉ xoay quanh tiến độ và kết quả. Đó có thể là những buổi trò chuyện riêng để lắng nghe nhân viên, những cuộc họp khuyến khích phản biện hoặc đơn giản là tạo điều kiện để mọi người có thể nêu ý kiến mà không sợ bị đánh giá.
Bên cạnh đó, việc xây dựng quan hệ với những người cùng cấp, tìm kiếm một người cố vấn hoặc duy trì những kết nối bên ngoài công việc cũng rất cần thiết. Người lãnh đạo không nhất thiết phải tìm kiếm sự đồng cảm từ chính những người mình quản lý, nhưng cũng không nên để chức danh trở thành lý do khiến bản thân mất đi những mối quan hệ chân thành.
Thăng chức không có nghĩa phải đánh mất sự kết nối
Có một thay đổi mà không phải ai cũng chuẩn bị trước khi nhận vị trí quản lý: bạn không chỉ chịu trách nhiệm cho kết quả công việc của mình, mà còn phải quan tâm đến hiệu suất, tâm trạng và sự phát triển của những người khác.
Khi còn là nhân viên, bạn có thể dễ dàng nói rằng mình chưa biết cách giải quyết một vấn đề, cảm thấy quá tải hoặc không hài lòng với quyết định của cấp trên. Nhưng khi trở thành người quản lý, những chia sẻ tương tự đôi khi cần được cân nhắc nhiều hơn.
Điều đó không có nghĩa người lãnh đạo phải che giấu mọi cảm xúc hay tự mình giải quyết tất cả khó khăn. Một người quản lý tốt vẫn có thể thừa nhận giới hạn, đặt câu hỏi, tìm kiếm sự hỗ trợ và chia sẻ những điều phù hợp với từng đối tượng. Sau cùng, chức danh có thể thay đổi cách mọi người nhìn nhận bạn, nhưng không nên quyết định toàn bộ cách bạn xây dựng các mối quan hệ.
Trở thành quản lý có thể khiến bạn không còn tham gia vào mọi câu chuyện như trước, không còn thoải mái với tất cả đồng nghiệp và phải học cách giữ những ranh giới cần thiết. Nhưng điều đó không đồng nghĩa bạn phải đánh đổi sự kết nối để có được sự tôn trọng.
Một vị trí mới có thể mang lại quyền quyết định và nhiều cơ hội phát triển hơn. Nhưng để đi đường dài trong vai trò lãnh đạo, bên cạnh năng lực chuyên môn, khả năng xây dựng niềm tin và duy trì những mối quan hệ lành mạnh cũng là điều không thể thiếu.
Có thể bạn quan tâm: