Hien Dang17 tác phẩm của ba họa sĩ Hà Nội – Trương Vũ Trung, Nguyễn Trọng Hà và Phạm Quang Việt – cùng xuất hiện tại STATES OF FORM – HÌNH THÁI. Khác thế hệ, nền tảng và cách vẽ, mỗi người mang đến triển lãm dấu ấn riêng.
Độc giả có thể đọc bài viết bằng tiếng Anh tại phiên bản tiếng Anh của bài viết này
Read the full English version of this feature
Text: MINH NGUYỄN
Chiều 12/8, STATES OF FORM – HÌNH THÁI khai mạc tại Ambrosia Venue & Dining, quy tụ tác phẩm của Nguyễn Trọng Hà, Phạm Quang Việt và Trương Vũ Trung. Phạm Quang Việt đi từ sơn mài sang đồ họa; Nguyễn Trọng Hà theo đuổi phố xá và đời sống Hà Nội qua nhiều thập niên; Trương Vũ Trung thử sức với sơn dầu, sơn mài, lụa, khắc gỗ, bột màu và chì than. Ba hành trình khác nhau được đặt cạnh nhau, đủ để thấy triển lãm không chủ ý tìm kiếm sự đồng điệu về phong cách.
17 tác phẩm trong bốn nhịp trưng bày
Thay vì chia không gian theo từng tác giả, 17 tác phẩm được sắp xếp thành bốn nhịp: Khi đời sống cất nhịp – Tìm về điều thân thuộc – Đối diện với chính mình – Đặt xuống để bắt đầu. Cách làm này khiến tranh của ba họa sĩ liên tục xuất hiện cạnh nhau, thay vì tạo thành ba khu vực tách biệt.
Múa rồng của Phạm Quang Việt mở đầu bằng màu sắc mạnh và chuyển động dồn dập. Đi sâu vào không gian, nhịp xem chậm lại qua phố, ngõ, mặt nước, rồi chuyển sang những tác phẩm cô đọng hơn như Cấu trúc của im lặng hay Gỡ bỏ của Trương Vũ Trung. Tranh vốn được sáng tác độc lập, nhưng cách sắp đặt khiến người xem dễ nhận ra sự khác biệt về màu sắc, nhịp điệu và cách tổ chức hình ảnh giữa ba tác giả.
Cẩm nang triển lãm không buộc người xem đi theo trật tự ấy. Khách tham quan được gợi ý dừng lại ở tác phẩm gây chú ý, ghi nhận phản ứng ban đầu rồi tự tìm cách đọc tranh. Nhờ vậy, bốn nhịp trưng bày đóng vai trò dẫn đường hơn là áp đặt cách thưởng lãm.
Ba họa sĩ, ba nhịp hội họa
Ở tranh Phạm Quang Việt, màu sắc và chuyển động thường gây chú ý trước tiên. Sinh năm 1958, tốt nghiệp Khoa Sơn mài, Đại học Mỹ thuật Công nghiệp năm 1990, ông còn có nhiều năm làm đồ họa 2D–3D và quảng cáo. Nền tảng ấy phần nào hiện ra trên mặt tranh với chi tiết dày, nhiều lớp màu, bố cục giàu chuyển động nhưng không rơi vào hỗn loạn.
Múa rồng, Phố hoa, Phố và cơn mưa chiều, Xào xạc thu cho thấy rõ cách vẽ này. Đỏ, vàng, xanh được dùng mạnh; nét cọ phóng khoáng; cảnh vật không bị giữ trong đường nét ngay ngắn. Múa rồng có nhịp dồn dập của đám đông, trong khi Xào xạc thu dịu màu hơn nhưng vẫn giữ chuyển động trên bề mặt. Phố của Phạm Quang Việt đông, dày và đôi lúc ngổn ngang, gần với cảm giác của đô thị đang diễn ra hơn là cảnh phố được sắp xếp để ngắm.
Nguyễn Trọng Hà cũng chọn thành phố và đời sống quen thuộc làm chất liệu, nhưng tranh ông có nhịp chậm hơn. Sinh năm 1957, tốt nghiệp Đại học Mỹ thuật Việt Nam năm 1995, ông đã tham gia triển lãm từ nhiều thập niên trước và từng giới thiệu hơn 40 tác phẩm trong triển lãm cá nhân năm 2022. Phố trong tranh Nguyễn Trọng Hà không ồn ào; sức hút nằm ở những mái ngói, bức tường, hàng cây, quán xá và dấu vết cũ của Hà Nội.
Trong Mùa xuân trong ngõ nhỏ, không khí phố cũ vẫn dễ nhận ra, nhưng cảnh vật được nén thành mảng màu, vệt cọ và hình khối có ranh giới khá lỏng. Ông không chăm chút Hà Nội theo hướng đẹp và hoài niệm. Những bề mặt cũ, chỗ xô lệch hay dấu vết thời gian vẫn được giữ lại, khiến Hà Nội trong tranh ông có vẻ cũ kỹ và đời thường hơn là được làm đẹp để gợi nhớ.
Trương Vũ Trung, sinh năm 1973, thuộc thế hệ sau và cũng có quá trình thực hành rộng hơn về chất liệu. Tốt nghiệp Đại học Mỹ thuật năm 2000, ông làm việc với sơn dầu, sơn mài, lụa, khắc gỗ, bột màu, chì than; từng có Lạc Trôi Dưới Rừng Sơn Trà năm 2024, Thủ Đô năm 2025 và giới thiệu tác phẩm tại Hàn Quốc. Sự đa dạng về chất liệu cũng khiến tranh Trương Vũ Trung khó được nhận diện bằng công thức thị giác cố định.
Nhóm tác phẩm của Trương Vũ Trung tại STATES OF FORM cũng cho thấy biên độ khá rộng. Khoảng trời trong ngõ và Bầu trời dưới hồ vẫn còn dấu vết cảnh vật, nhưng hình ảnh đã được lược bớt và sắp xếp theo cấu trúc riêng. Sang Cấu trúc của im lặng, cảnh vật gần như lùi khỏi mặt tranh. Xám, đen, trắng, các đường cắt và vài điểm màu nhỏ giữ bố cục ở trạng thái chặt, tĩnh; khoảng trống được dùng nhiều hơn hẳn so với tranh của hai họa sĩ còn lại.
Cấu trúc của im lặng đáng chú ý ở chính cách xử lý phần trống. Trương Vũ Trung không lấp đầy mặt tranh mà để các khối và đường nét có khoảng cách, nhờ đó bố cục có độ thoáng dù bảng màu khá nặng. Gỡ bỏ tiếp tục xu hướng rút gọn hình ảnh và cô đọng cấu trúc. Rực rỡ của Hạ lại cho thấy ông không chỉ làm việc với gam trầm: màu sắc sáng hơn xuất hiện nhưng cách tổ chức mặt tranh vẫn tiết chế. Nhìn liên tiếp các tác phẩm này, có thể thấy Trương Vũ Trung ngày càng lược bớt hình ảnh, thay đổi mật độ và đưa cảnh vật từ chỗ còn nhận diện được đến gần hơn với trừu tượng
Đặt cạnh nhau, khác biệt giữa ba họa sĩ hiện ra khá tự nhiên. Phạm Quang Việt mạnh về màu và chuyển động; Nguyễn Trọng Hà bám vào phố xá cùng dấu vết thời gian; Trương Vũ Trung giản lược hình ảnh để chú trọng cấu trúc và khoảng trống. Cách treo xen kẽ giúp những khác biệt này dễ nhận thấy hơn so với việc chia triển lãm thành ba phần riêng.
Vì vậy, nhịp xem thay đổi liên tục. Có tranh gây chú ý ngay từ xa nhờ màu sắc; có tranh cần đứng gần hơn để nhìn bề mặt, nét cọ hoặc khoảng trống. Sự thay đổi về mật độ, màu và cấu trúc cũng giúp 17 tác phẩm giữ được liên hệ với nhau mà không tạo cảm giác ba nhóm tranh ghép chung trong cùng địa điểm.
Không có cách xem cố định
STATES OF FORM được curator xây dựng quanh các chủ đề trưởng thành, thay đổi, ký ức, đối diện và buông bỏ. Tuy nhiên, câu chuyện này chủ yếu tạo khung cho cách sắp đặt. Khi đứng trước tác phẩm, người xem vẫn có thể bỏ qua thứ tự bốn phần và chọn điểm dừng theo cảm nhận riêng.
Người thích màu sắc và chuyển động có thể chú ý đến Phạm Quang Việt; người quen với Hà Nội dễ nhận ra phố, ngõ và dấu vết thời gian trong tranh Nguyễn Trọng Hà; còn nhóm tác phẩm của Trương Vũ Trung cần nhiều thời gian hơn để quan sát cấu trúc, bề mặt và khoảng trống. Ba cách vẽ tạo ra ba nhịp xem khác nhau. STATES OF FORM giữ nguyên sự khác biệt đó và để 17 tác phẩm tự tạo nên những liên hệ khi đứng cạnh nhau.
STATES OF FORM – HÌNH THÁI diễn ra tại Ambrosia Venue & Dining, 29/9 D-E-F Nguyễn Bỉnh Khiêm, phường Sài Gòn, TP.HCM, với 17 tác phẩm của Trương Vũ Trung, Nguyễn Trọng Hà và Phạm Quang Việt. Triển lãm do the plARTform phối hợp cùng Ambrosia Venue & Dining tổ chức, mở cửa tham quan tự do từ 12/8 đến 15/11/2026.
Có thể bạn quan tâm: