Hien DangNhững ngày đầu năm 2026, mạng xã hội Việt Nam lại chứng kiến vòng xoáy quen thuộc của một nghệ sĩ nổi tiếng vướng tranh cãi vì cách phản hồi khán giả trên nền tảng số. Cụm từ “Lệ Quyên văng tục, đốp chát với khán giả” nhanh chóng phủ sóng các diễn đàn, từ Facebook, Threads cho đến các hội nhóm bàn chuyện showbiz. Điều đáng chú ý không nằm ở tốc độ lan truyền, vốn đã trở thành “đặc sản” của mạng xã hội, mà ở phản ứng tức thì của công chúng: phân cực, giận dữ, bênh vực, và kết tội, tất cả diễn ra gần như đồng thời.
Text: MINH NGUYỄN
Độc giả có thể đọc bài viết bằng tiếng Anh tại phiên bản tiếng Anh của bài viết này
Read the full English version of this feature
Nhưng nếu dừng câu chuyện ở đúng – sai của một lần phát ngôn, chúng ta sẽ bỏ lỡ điều quan trọng hơn. Bởi phía sau một màn “khẩu chiến” là cả vấn đề lớn về văn hoá ứng xử của người nổi tiếng trong thời đại mạng xã hội, nơi ranh giới giữa con người cá nhân và hình ảnh công chúng trở nên mong manh hơn bao giờ hết.
Từ một bình luận nhỏ đến cơn bão dư luận
Theo các nội dung lan truyền, sự việc bắt nguồn từ một bình luận bằng tiếng Anh dưới bài đăng của tài khoản được cho là chính chủ của Lệ Quyên. Cách dùng từ mang tính lóng, có thể hiểu theo nhiều tầng nghĩa, đã kích hoạt tranh cãi. Điều khiến dư luận phản ứng mạnh không hẳn là bản thân bình luận ban đầu, mà là cách phản hồi sau đó một cách gay gắt, trực diện và vượt khỏi chuẩn mực mà công chúng thường kỳ vọng ở một nghệ sĩ lâu năm.
Ở chiều ngược lại, nghệ sĩ cho rằng mình bị công kích kéo dài, rằng những gì công chúng nhìn thấy chỉ là một lát cắt đã bị tách khỏi bối cảnh, và rằng phản ứng đó xuất phát từ áp lực tinh thần chứ không phải sự coi thường khán giả. Hai luồng quan điểm va vào nhau, không ai hoàn toàn sai, nhưng cũng không ai hoàn toàn thắng. Chính ở điểm này, câu chuyện bắt đầu vượt ra khỏi phạm vi của một cá nhân.
Mạng xã hội và ảo giác “tôi chỉ đang trả lời một người”
Một trong những cạm bẫy lớn nhất của mạng xã hội là cảm giác thân mật giả tạo. Khi trả lời bình luận, người nổi tiếng thường có cảm giác mình đang nói chuyện với một tài khoản cụ thể, trong khi thực tế, đó là một phát ngôn trước hàng chục, hàng trăm nghìn người và có thể là hàng triệu, nếu thuật toán quyết định khuếch đại.
Ngoài đời, nghệ sĩ được bao quanh bởi các lớp “đệm” sân khấu, kịch bản, quản lý, ê-kíp. Trên mạng, các lớp đệm đó gần như biến mất. Một chiếc điện thoại, một khoảnh khắc bức xúc, một câu chữ chưa được cân nhắc, tất cả có thể biến thành bằng chứng được chụp lại, cắt ghép và lan truyền với tốc độ không thể kiểm soát.
Thuật toán không quan tâm đến bối cảnh hay thiện chí mà chỉ quan tâm đến xung đột. Một câu trả lời điềm tĩnh hiếm khi được chia sẻ. Một màn đáp trả “gắt” thì gần như chắc chắn được đẩy lên. Và trong vòng xoáy đó, người nổi tiếng rất dễ trượt khỏi chuẩn mực trước khi kịp nhận ra mình đã bước qua ranh giới.
“Tôi cũng là con người”, một lập luận đúng nhưng không đủ
Lập luận phổ biến nhất để bênh vực nghệ sĩ trong các tình huống này là: họ cũng là con người. Điều đó hoàn toàn đúng. Người nổi tiếng cũng biết mệt, biết tổn thương và biết phản kháng. Nhưng nghề nổi tiếng là nghề đặc thù, nơi quyền phản ứng luôn đi kèm với cái giá hình ảnh.
Một người bình thường có thể văng tục trong lúc bực bội và chỉ vài người xung quanh biết. Một người nổi tiếng làm điều tương tự, và hành vi đó lập tức trở thành một phần của hồ sơ công chúng. Công chúng không chỉ đánh giá câu nói, mà đánh giá con người phía sau câu nói. Và khi niềm tin bị sứt mẻ, rất khó để vá lại bằng lời giải thích.
Showbiz Việt từng chứng kiến nhiều trường hợp tương tự. Hoa hậu chuyển giới Hương Giang từng vướng tranh cãi khi đối chất gay gắt với anti-fan, dẫn đến làn sóng phản ứng buộc cô phải lên tiếng xin lỗi vì cách làm bị cho là vượt ranh giới. Đàm Vĩnh Hưng trong nhiều năm cũng không ít lần bị cuốn vào các cuộc “đấu khẩu” trên mạng, mỗi lần như vậy lại mở ra chu kỳ tranh cãi mới, kéo dài và hao mòn hình ảnh. Điểm chung của những câu chuyện này không nằm ở cá tính nghệ sĩ, mà ở thực tế rằng cảm xúc cá nhân rất khó thắng được cảm nhận của đám đông.
Khi nhìn ra thế giới: đây không phải câu chuyện của riêng Việt Nam
Ở quy mô toàn cầu, vấn đề này thậm chí còn rõ nét hơn. Doja Cat từng gây chấn động fandom khi công khai chỉ trích người hâm mộ, phủ nhận tên fandom và cho rằng fan “ảo tưởng mối quan hệ”. Về mặt lý trí, Doja Cat không sai khi nghệ sĩ không nợ fan tình cảm cá nhân. Nhưng về mặt cảm xúc, phát ngôn đó khiến hàng loạt fan page đóng cửa, hình ảnh của cô bị tổn hại nặng nề, và tranh luận về mối quan hệ ký sinh cảm xúc giữa nghệ sĩ – người hâm mộ bùng nổ toàn cầu.
Ngược lại, cũng có những ví dụ cho thấy sự khác biệt nằm ở hướng của phản ứng. Adele từng công khai chỉ trích một khán giả có phát ngôn kỳ thị ngay trong buổi diễn tại Las Vegas. Phản ứng của cô mạnh mẽ, nhưng nhắm vào hành vi và giá trị, không nhắm vào nhân thân. Kết quả là phần lớn công chúng ủng hộ, coi đó là hành động bảo vệ chuẩn mực chứ không phải xung đột cá nhân. Sự khác biệt này cho thấy không phải phản ứng nào cũng sai, nhưng phản ứng như thế nào mới là vấn đề.
Ranh giới mong manh giữa phản biện và xúc phạm
Trong không gian mạng, ranh giới giữa phản biện và xúc phạm mỏng đến mức chỉ một câu chữ lệch nhịp cũng đủ để đổi chiều dư luận. Công chúng có thể chấp nhận việc nghệ sĩ bảo vệ quan điểm, nhưng rất khó chấp nhận việc nghệ sĩ hạ thấp người khác bằng ngôn ngữ miệt thị.
Khi một người nổi tiếng trượt qua ranh giới đó, câu hỏi lập tức xuất hiện: Đây là khoảnh khắc bộc phát, hay là tính cách thật vừa lộ ra? Và một khi câu hỏi này được đặt ra, mọi nỗ lực giải thích sau đó đều trở nên khó khăn hơn gấp bội.
Không phải ngẫu nhiên mà Việt Nam đã ban hành các quy tắc ứng xử dành cho người hoạt động nghệ thuật và cho người dùng mạng xã hội nói chung. Dù không mang tính chế tài trực tiếp, những bộ quy tắc này phản ánh kỳ vọng xã hội về việc người có ảnh hưởng càng lớn, trách nhiệm trong lời nói càng cao.
Khi im lặng là một chiến lược, không phải sự yếu đuối
Một nghịch lý của thời đại số là phản hồi nhanh thường được coi là bản lĩnh, trong khi im lặng lại bị xem là né tránh. Thực tế truyền thông cho thấy điều ngược lại. Rất nhiều khủng hoảng cá nhân của người nổi tiếng trở nên nghiêm trọng chỉ vì một phản hồi được đưa ra khi cảm xúc chưa kịp lắng xuống.
Im lặng, trong nhiều trường hợp, không phải là đầu hàng, mà là từ chối chơi theo luật của xung đột. Không phải bình luận nào cũng cần được trả lời, không phải khiêu khích nào cũng đáng đổi lấy một vết xước hình ảnh kéo dài nhiều năm.
Trách nhiệm không chỉ thuộc về người nổi tiếng
Sẽ là không công bằng nếu toàn bộ gánh nặng đạo đức được đặt lên vai nghệ sĩ. Môi trường mạng xã hội độc hại không tự nhiên hình thành, nó được nuôi dưỡng bởi thói quen tiêu thụ drama, bởi sự hào hứng của đám đông trước mỗi màn “đốp chát”, và bởi việc chia sẻ không kiểm soát những lát cắt gây sốc.
Khi một câu trả lời nóng nảy được lan truyền hàng chục nghìn lần, cần đặt câu hỏi ngược lại: chúng ta đang phê phán hay đang tiếp tay? Văn hoá ứng xử của người nổi tiếng không thể tách rời văn hoá ứng xử của công chúng. Một bên càng thích cảm giác hạ bệ, bên kia càng dễ bị kéo vào thế phòng thủ đầy cảm xúc.
Câu chữ trên mạng là một hợp đồng hình ảnh
Vụ việc liên quan đến Lệ Quyên, dù kết cục dư luận ra sao, vẫn để lại một bài học lạnh lùng nhưng cần thiết. Với người nổi tiếng, mỗi câu chữ trên mạng xã hội là một hợp đồng hình ảnh. Bạn ký bằng cảm xúc, nhưng bạn trả bằng uy tín. Bạn có thể nghĩ mình đang nói với một người xa lạ, nhưng thực tế bạn đang nói với công chúng, với thương hiệu cá nhân, và với lịch sử nghề nghiệp của chính mình.
Trong thời đại ai cũng có micro và ai cũng có khán phòng, chuẩn mực không còn là thứ trang sức đạo đức, nó là kỹ năng sinh tồn. Và đôi khi, giá trị lớn nhất của một người nổi tiếng không nằm ở tài năng hay hào quang, mà nằm ở khả năng không để một phút nóng nảy biến mình thành trung tâm của những câu chuyện không đáng có.
Có thể bạn quan tâm: