Hien DangTừng được biết đến như một hòn đảo công nghiệp với hoạt động luyện kim, Naoshima ngày nay lại thu hút du khách bởi những bảo tàng độc đáo, tác phẩm nghệ thuật đương đại và kiến trúc hòa mình vào thiên nhiên. Ở đây, nghệ thuật không chỉ nằm sau những cánh cửa phòng triển lãm mà còn hiện diện trên bờ biển, trong những ngôi nhà cũ và giữa nhịp sống thường nhật của cộng đồng địa phương.
TEXT: HD | Image: unsplash.com
Giữa vùng biển Seto Inland Sea của Nhật Bản, Naoshima hiện lên như một điểm đến khác biệt. Không có những đại lộ mua sắm sầm uất hay nhịp sống đô thị náo nhiệt, hòn đảo thuộc tỉnh Kagawa chinh phục du khách bằng những con đường nhỏ, làng chài yên bình, kiến trúc tối giản và các tác phẩm nghệ thuật xuất hiện ở những nơi ít ai ngờ tới.
Một trong những hình ảnh dễ nhận diện nhất của Naoshima là quả bí ngô vàng khổng lồ của nghệ sĩ Yayoi Kusama đặt tại càng Miyanoura. Tác phẩm nổi bật trên nền trời và mặt nước xanh, trở thành biểu tượng thị giác của hòn đảo. Tuy nhiên, đằng sau hình ảnh tưởng chừng chỉ dành cho những bức ảnh check-in là hành trình chuyển mình đáng chú ý của cả một cộng đồng.
Từ hòn đảo công nghiệp đến trung tâm nghệ thuật đương đại
Trước khi được biết đến trên bản đồ nghệ thuật quốc tế, Naoshima từng gắn liền với hoạt động luyện kim. Năm 1917, Mitsubishi thành lập nhà máy luyện kim trên đảo, biến nơi đây thành một địa điểm công nghiệp quan trọng. Trong nhiều thập kỷ, hoạt động sản xuất đã định hình đáng kể đời sống kinh tế và diện mạo của cộng đồng địa phương.
Ý tưởng đưa nghệ thuật đến Naoshima bắt đầu từ cuộc gặp gỡ giữa Tetsuhiko Fukutake, người sáng lập Fukutake Publishing, và Chikatsugu Miyake, thị trưởng Naoshima khi đó. Một người mong muốn xây dựng không gian giáo dục và văn hóa dành cho trẻ em trên khắp thế giới, người còn lại kỳ vọng tạo nên hướng phát triển mới cho hòn đảo.
Năm 1989, Naoshima International Camp ra đời, đặt những viên gạch đầu tiên cho dự án phát triển văn hóa thông qua nghệ thuật. Đến năm 1992, Benesse House Museum chính thức mở cửa, đánh dấu bước chuyển quan trọng khi bảo tàng nghệ thuật được kết hợp cùng không gian lưu trú.
Thay vì xây dựng một khu triển lãm tách biệt với đời sống địa phương, dự án lựa chọn cách tiếp cận khác: đưa nghệ thuật vào cảnh quan tự nhiên, kiến trúc và những không gian sinh hoạt vốn có. Qua thời gian, Naoshima dần hình thành một hệ sinh thái nghệ thuật, nơi du khách có thể khám phá tác phẩm trong bảo tàng, ngoài trời hoặc giữa những khu dân cư.
Đáng chú ý, hòn đảo không hoàn toàn từ bỏ bản sắc công nghiệp để trở thành một điểm đến nghệ thuật. Hoạt động luyện kim vẫn tiếp tục ở phía Bắc, trong khi khu vực phía Nam tập trung nhiều công trình văn hóa và nghệ thuật. Hai diện mạo tưởng chừng đối lập cùng tồn tại trên một hòn đảo nhỏ.
Những bảo tàng khiến nghệ thuật trở thành trải nghiệm đa giác quan
Một trong những điểm đến không thể bỏ qua tại Naoshima là Chichu Art Museum, công trình được kiến trúc sư Tadao Ando thiết kế và mở cửa năm 2004.
Điểm đặc biệt của bảo tàng nằm ở cách công trình được xây dựng phần lớn dưới lòng đất. Thay vì tạo nên một khối kiến trúc đồ sộ trên mặt đất, Tadao Ando lựa chọn giải pháp đưa các không gian triển lãm xuống dưới, hạn chế tác động đến cảnh quan tự nhiên của hòn đảo.
Ánh sáng tự nhiên được tính toán để trở thành một phần của trải nghiệm nghệ thuật. Những tác phẩm thuộc loạt tranh Water Lilies của Claude Monet được trưng bày trong không gian có ánh sáng thay đổi theo thời gian trong ngày. Tại đây, người xem không chỉ quan sát hội họa mà còn cảm nhận mối tương tác giữa màu sắc, ánh sáng và kiến trúc.
Một trải nghiệm đáng chú ý khác là tác phẩm Open Sky của nghệ sĩ James Turrell. Thông qua cách xử lý ánh sáng và không gian, tác phẩm mời gọi người xem quan sát bầu trời theo một cách hoàn toàn khác.
Trong khi đó, Benesse House Museum lại mang đến trải nghiệm kết hợp giữa nghệ thuật, kiến trúc và lưu trú. Công trình nằm trên sườn đồi hướng ra biển Seto, trưng bày các tác phẩm nghệ thuật trong cả không gian bên trong lẫn khu vực ngoài trời. Đây cũng là một trong những địa điểm thể hiện rõ triết lý phát triển của Naoshima: để nghệ thuật và thiên nhiên cùng tồn tại thay vì cạnh tranh sự chú ý của người xem.
Những ngôi nhà cũ được trao một đời sống mới
Nếu các bảo tàng thể hiện nghệ thuật qua kiến trúc và những bộ sưu tập được tuyển chọn, Art House Project lại đưa du khách đến gần hơn với đời sống địa phương.
Bắt đầu từ năm 1998 tại khu vực Honmura, dự án lựa chọn những ngôi nhà bỏ trống và công trình cũ trong khu dân cư, sau đó mời các nghệ sĩ chuyển hóa chúng thành những tác phẩm nghệ thuật. Thay vì phá bỏ kiến trúc cũ để xây dựng không gian mới, các nghệ sĩ tận dụng chính lịch sử, cấu trúc và ký ức của từng địa điểm.
Hiện dự án có bảy địa điểm nghệ thuật, gồm Kadoya, Minamidera, Kinza, Go’o Shrine, Ishibashi, Gokaisho và Haisha. Mỗi nơi mang một cách tiếp cận riêng, từ sắp đặt ánh sáng, kiến trúc đến những tác phẩm tương tác với không gian sống.
Điều thú vị là hành trình khám phá Art House Project cũng chính là hành trình đi qua những con phố nhỏ của Honmura. Du khách bắt gặp những ngôi nhà truyền thống, cửa hàng địa phương và người dân đang sinh hoạt thường ngày. Nghệ thuật vì thế không tạo ra một thế giới tách biệt mà trở thành một phần của cộng đồng.
Một hòn đảo dành cho những hành trình chậm
Naoshima không phải điểm đến phù hợp với những chuyến đi vội vàng. Dù có thể tham quan một số địa điểm nổi bật trong ngày, dành ít nhất một đêm trên đảo sẽ giúp du khách có thêm thời gian khám phá các bảo tàng, làng cổ và những công trình nghệ thuật ngoài trời.
Ngoài Chichu Art Museum và Benesse House Museum, du khách có thể ghé thăm Lee Ufan Museum, nơi kiến trúc Tadao Ando đối thoại với những tác phẩm tối giản của nghệ sĩ Lee Ufan. Một trải nghiệm khác biệt hơn là Naoshima Bath, nhà tắm công cộng được nghệ sĩ Shinro Ohtake biến thành một tác phẩm nghệ thuật có thể sử dụng trong đời sống thường nhật.
Đến Naoshima, việc di chuyển bằng xe đạp điện cũng là một lựa chọn thú vị để khám phá những con đường ven biển và các khu dân cư. Tuy nhiên, một số khu vực bảo tàng có quy định riêng về phương tiện di chuyển, vì vậy du khách nên kiểm tra hướng dẫn trước khi khởi hành.
Từ cảng Takamatsu thuộc tỉnh Kagawa hoặc cảng Uno thuộc tỉnh Okayama, du khách có thể đi phà đến đảo. Với những người muốn kết hợp nhiều trải nghiệm nghệ thuật hơn, hành trình có thể mở rộng sang Teshima và Inujima – hai hòn đảo lân cận cũng thuộc mạng lưới Benesse Art Site Naoshima.
Naoshima có thể không sở hữu những cảnh quan hùng vĩ hay nhịp sống sôi động thường thấy ở các thành phố du lịch lớn của Nhật Bản. Sức hấp dẫn của nơi này nằm ở cách nghệ thuật len vào đời sống, cách những công trình hiện đại tôn trọng thiên nhiên và cách một cộng đồng tìm thấy hướng phát triển mới từ chính bản sắc của mình.
Có lẽ, điều đáng nhớ nhất sau chuyến đi không chỉ là bức ảnh bên quả bí ngô vàng của Yayoi Kusama, mà còn là cảm giác được nhìn thế giới chậm lại, khi một tác phẩm nghệ thuật có thể xuất hiện bất cứ đâu – bên bờ biển, trong một ngôi nhà cũ hay dưới ánh sáng tự nhiên của một bảo tàng nằm sâu trong lòng đất.
Có thể bạn quan tâm: